OSMANLI PADISAH FERMANLARI SIZCE ALEVILERMI HAKLI OSMANLIMI?
CUMA NAMAZINA GITMEYENLER CEZALANDIRILMASI FETVASI
BOZOK SANCAGINDA COCUKLARA KIZILBAS ADLARI KOYANLARIN CEZALANDIRILMASI
BES VAKIT NAMAZ KILMAYANLARIN CEZALANDIRILMASI
HACI BEKTASI VELI DERGAHI DEDESI MEHMET HAMDULLAH EFENDI'NIN AMASYADAKI 14 YILLIK SURGUN HAYATININ SONA ERDIRILMESI
MERZIFONDAKI KIZILBASLARIN (ALEVILERIN) ISTANBUL'A SURGUNU
RAFIZI MEZHEBINDEN OLAN DERSIM SEYH HASAN ASIRETI'NIN IDAM EDILMESI
İRAN’A GİDEN 20 KIZILBAŞ
TÜRKMEN’İN KATLEDİLMESİ
YAZI: 17 Zilka’da sene 962 (Eylül 1555), Padişah Kanuni dönemi, sadrâzam Kara Ahmed Paşa’dır. Osmanlı devletinin en muhteşem dönemi olup yabancılar bile Padişah’a “MUHTEŞEM SÜLEYMAN” diyorlardı.
O yıl İran’la Amasya, Avusturya ile 6 aylık silah bırakma antlaşması imzalandı.
KİME:
Erzurum Beğlerbeği’ne HÜKÜM
KİMDEN:
Padişah’tan (Kanuni Sultan Süleyman)
KONU: Amasya, Tokat, ve Çorum leventlerinden yirmi kişi KIZILBAŞ (İran) yöresine kaçarken yakalanıp Erzurum’da hapsedildikleri, bunlardan ikisinin öldüğü, diğerlerinin haklarından (yokedilmeleri) gelinmesi buyurulmaktadır
BELGE:
BOA – Mühimme Defteri, cilt : 3, s. 477/1422
HZ. ALİ’NİN MEZARININ ONARIMI
YAZI: Selh (20–29) Cemaziyelahir sene 967 (Şubat 1560) Padişah Kanunî dönemi, o yıl Kaptan–ı Derya Piyale Paşa Cerbe (Akdeniz’de Afrika kıyısında ada– Tunus’ta) de düşman donanmasını bozguna uğrattı.
KİMDEN:
Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME:
Bağdad (Irak’ta) Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: İmâm–ı Ali Hazretlerinin Merkad–ı Şerîfi (mezarı)nin ferraşleri (döşenmesi) için alınan kaliçe (küçük halı)lar hakkında, düzenlemede özen gösterilip gösterilmediği sorulmaktadır.
BOA–Mühimme Defteri Tasnif, c.3, s. 562
KIZILBAŞ SULTAN ALİ’NİN
YARGILANMASI
YAZI: 15 Şevval sene 973 (Mayıs 1565), Padişah I. Süleyman Kanunî dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh I. Tahmasb’dır.
O yıl, Türk donanmasının Malta’yı kuşatması, bir yıl sonra Kanunî’nin Zigetvar zaferi. O’nun döneminde Asya, Avrupa ve Afrika’de geniş ülkeler Osmanlı topraklarına katıldı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Bağdad Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: Diyarbakır Beyi Mehmet mektup yollayıp Sultan Ali adındaki biri mahkemede: “sizin hepinizi öldürüp KIZILBAŞ’a (İran’a) kaçarım” dediği şeriata göre yargılanması.
BOA– Mühimme Defteri, cilt: 5, s. 556/1526
SAPIK İNANÇLI İSMAİL’İN KASTAMONU
KALESİ’NDE HAPSİ
YAZI: 5 Zilhicce sene 972 (Haziran 1565), Padişah Kanunî Süleyman dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh I. Tahmasb’dır. O yıl donanmamız Malta’yı kuşattı, bir yıl sonra Kanunî’nin Zigetvar seferi ve 6/7 Eylül 1566’a vefat etti.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Kastamonu Beği ve Taşköprü Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Mahkemede sapık inançta olduğu kanıtlanan İsmail’in Kastamonu Kal’asına hapsedildiği, 25 gün sonra hastalanınca 20 kişinin ona kefil olmasıyle salındığı fakat zamanı gelince bu kişilerin ortadan kaybolduğu, ne yapıp edip bu kaçanların yakalanarak İstanbul’a yollanmaları buyurulmaktadır.
BOA– Mühimme Defteri, cilt: 6, s. 596/1312
SAPIK İNANÇLI BABA GAYBULLAH’IN TIMARININ ALINMASI
YAZI: 29 Zilhicce sene 972 (Haziran 1565), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh I. Tahmasb’tır. O yıl, Osmanlı donanması Malta’yı kuşattı.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Mesul Beği Yenan Beğ’e HÜKÜM
KONU: İmanşâh derbendinde tımar sahibi Baba Gaybullah’ın önceleri İran’dan gelme olduğu, hâlâ sapık inançlı ve İran hesabına çalıştığı hakkında şikâyetler olduğu, denetlenmesi ve elinden tımarının alınması.
İRAN’DA KIZILBAŞ MURAT HAN’IN
KATLEDİLMESİ
YAZI: 18 Muharrem sene 973 (Temmuz 1565),
Padişah: Kanûni Süleyman dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da da Şâh I. Tahmasb’tır.
O yıl Türk donanması Malta adasını kuşattı.
Kanuni’nin 1520’den 1566’a kadar süren saltanat dönemi Osmanlı İmparatorluğu’nun her bakımdan en güçlü ve yüksek dönemidir.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Van Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: İran’da KIZILBAŞ Murat Hân’ın öldürülmesinden sonra oğlu bir miktar askerle Osmanlı toprağına saldırıp bazı yerleri yakıp yıktığı, Ona ilişkin ayrıntılı haber verilmesi istemektedir.
BOSNALI ACEMİ OĞLANLARIN DEVŞİRİLMESİ
YAZI: 13 Safer sene 973 (Ağustos 1565), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da I. Tahmasb’tır. O yıl, Türk donanması Malta’yı kuşattı.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Bosna Beğlerbeği ve Kilis Sancakları Kadılarına HÜKÜM
KONU: Acemi oğlanı için devşirilen efradın sünetliler olduğu, bunlar eğer Bosnalılar ise bunların alınmasında bir sakınca olmadığı.
KULA’DAKİ IŞIKLAR’IN İSTANBUL’A
SÜRGÜNÜ
YAZI: 4 Şa’ban sene 973 (Şubat 1566), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh I. Tahmasb’tı.
O yıl, 6/7 Eylül’de Padişah Zigetvar’da vefat etti. 1520–1566’ya kadar süren saltanatında Osmanlı Devleti’nin her bakımdan güçlü olduğu dönemdir.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Karahisar Beyi’ne HÜKÜM
KONU: Kula yöresinde IŞIKLAR olup bunların yakalanıp İstanbul’a yollanması buyurulmaktadır.
HALEP’TE CAMİ YAKININDAKİ YAHUDİ EVLERİNİN BOŞALTILMASI
YAZI: 11 Ramazan sene 973 (Mart 1566), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl, 6/7 Eylül gecesi Kanuni vefat etti. Zietgar seferi.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Haleb Beğlerbeği’ne Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Halep’te bazı camilerin yakınında Yahudi evlerinin olması beş vakit namaz kılanları rahatsız ettiği, bu evlerin müslümanlar tarafından satın alınıp Yahudilere camilere yakın ev alıp yerleşmelerine meydan verilmemesi buyruğu.
TRABZON GÜRTUN’DAKİ
KIZILBAŞLAR’IN İRAN İLİŞKİSİ
VARSA CEZALANDIRILMASI
YAZI: 17 Ramazan sene 973 (Mart 1566), Padişah Kanunî dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl Kanunî, 30 Eylül’de vefat etti. Yerine oğlu 2. Selim tahta (Sarı Selim) geçti.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Trabzon’da Muharrem ve Nu’man Beylere HÜKÜM,
KONU: Trabzon Sancağı’nın Gürtun ilçesi ahalisinin KIZILBAŞ’lara sevgileri olub İran’la ilişki kurdukları, bunların denetlenmesi, öncü olanların yakalanıp yargılanmaları, gerçekten ilişkileri kanıtlanırsa şer’en cezalandırılmaları.
EVRENOS OĞLU DERVİŞ’İN
YARGILANMASI
YAZI: 8. sene 975 (Ekim 1597), Padişah 2. Selim (Sarı Selim), sadrâzam Sokollu Mehmed Paşadır. O yıl Kıbrıs Adası alındı, Venedikliler’le ticaret antlaşması imzalandı.
KİMDEN:
Padişahtan
KİME:
Filorina (Yunanistan’da) ve teftişi Kadıları ve teftişe me’mur olan İskender Çavuş’a HÜKÜM
KONU: Florina’ya bağlı usturuma nâm kasaba ahalisinden Evronos oğlu Derviş çağırıldığı halde mahkemeye gelmeyip sürekli saklandığı, bu kişi bulunup yargılandığında suçlu görülürse köreğe konulması buyurulmaktadır.
BİLECİK’TEKİ BABAİ; BABA VE
MÜSLİM’İN SAKINCALI OLDUĞU
YAZI: 18 Cemaziye–l–âhir sene 975 (Aralık 1567), Padişah 2. Selim (Sarı Selim) dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da 1. Tahmasb’tır. O yıllar (1567–1569) Özdemir Oğlu Osman Paşa ile Koca Sinan Paşa’nın Yemen’i almaları, o yılı, Osmanlı Devleti Venediklilerle ticaret (Kapitülasyon – yıllarca devletin başına belâ oldu şimdiki İMF gibi) antlaşmasını yeniledi.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Brusa (Bursa) Sancağı Beyi’ne HÜKÜMKİ,
KONU: Söğüt (Bilecik ilinde) kasabasının doğusundaki BOZDAĞ’da korkunç ve tehlikeli olan derbendin sürekli beklenmesi gerektiği, buna da istekli BABA ve MÜSLİM’den başka kimse çıkmadığı, bu kişilerin de sapık inançlı BABAÎ olmaları sakıncalı olduğu...
KIZILDELİ SULTAN DERGAHI’NI ZİYARET EDEN İRAN
ELÇİSİ VE GURUBUNA YARDIM EDİLMESİ
YAZI: 28 Ramazan sene 975 (Şubat 1568), Padişah 2. Selim (Sarı Selim) dönemi, o yıl Lehistan (Polonya) ile yapılan BARIŞ’ın yenilenmesi, Avusturyalılarla yapılan 8 yıllık BARIŞ’ın yenilenmesi.
KİMDEN:
Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME:
Hasköy, Dimetoka, Baba–Eski, Edirne, Bergos (Lüle–Burgaz) Hahrabolu, Karıştıran, Malkara, Çorlu, Podosçuk (Tekirdağ), Ergene, Silivri, Hâslar (Küçük–Çekmece ve Büyük–Çekmece) Kadılarına HÜKÜM:
KONU: İran elçisi yanındakilerle Dimetoka (Yunanistanda) Ve Seyyid Ali Sultan (Kızıl Deli)nın tekkesinin bulunduğu kasaba olup belgede bunu belirtmektedir) ziyarete gidip dönünce yollarının üzerinde veya çevredeki kadılara kafilenin gereksinmelerini karışlamaları onlara hizmette kesinlikle kusur, birhangi olumsuz harekete meydan vermemeleri buyurulmaktadır.
GİRESUN/UĞUR KÖYÜ’NDEKİ
RAFİZİLER’İN CEZALANDIRILMASI
YAZI: Gurre (1–10) Rabiyülâhir sene 976 (Eylül 1568) Padişah 2. Selim (Sarı Selim) dönemidir, o yıl Lehistan ile yapılan BARIŞ yenilendi, Avusturyalılarla yapılan 8 yıllık BARIŞ yenilendi.
KİMDEN: Divan–ı Hümâyun’dan
KİME: Arz–ı Rum (Erzurum) Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: Giresun Kadısı’nın haberine göre UĞUR adındaki köyde sapık ininçta kişilerin olduğu, bunlar namaz kılmayıp oruç ta tutmadıkları gibi Ramazan’da içki kullandıkları. Bunların yakalanıp mahkeme edilmeleri söylenenlerin gerçek olduğu anlaşılırsa lâyık olduğu cezalarının verilmesine ilişkin Buyrultu.
AMASYA’DA; İRAN’DA 37 YANDAŞI OLAN KIZILBAŞLAR’IN YOK EDİLMESİ
YAZI: 29 Ramazan sene 977 (Şubat 1570), Padişah 2. Selim (Sarı) dönemi, sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa, İran’da Şah 1. Tahmasb’dır. O yıl Kıbrıs Adası alındı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Rum Beylerbeyisi (Amasya, Tokat, Sivas, Şebin Karahisar) ne HÜKÜMKİ,
KONU: Amasya sancağında İran’daki KIZILBAŞ yandaşı olan 37 kişinin haklarından gelinmesi (yokedilmeleri), yörede bazı kişlerin kötü hali görülürse bunların küreğe konulması buyurulmaktadır.
AYDIN’DA DİNSİZLERİN İSTANBUL’A SÜRGÜNÜ
YAZI: 10 Şevval sene 977 (Şubat 1570), Padişah 2. Selim (Sarı Selim) dönemi, o yıl Kıbrıs Adası alındı.
KİMDEN:
Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME:
Aydın Bey’i Memduh’a HÜKÜMKİ,
KONU: Aydın’da dinsiz imansız kişilerin yakalanıp İstanbul’a küreğe konmaları için yollandıkları bildirilmektedir.
MERZİFON’DAKİ KIZILBAŞLAR’IN
İSTANBUL’A SÜRGÜNÜ
YAZI: Sene 978 (17 Şubat 1517), Padişah 2. Selim (Sarı Selim) dönemi, o yıl denizcilikten anlamayan Kaptan–ı derya yüzünden 7 Ekim’de İnebahtı (Lepanto– Yunanistan’da) deniz savaşını kaybettik.
KİMDEN:
Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME:
Amasya Beyi ile Merzifon Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Amasya ve Merzifon köylerinde KIZILBAŞLAR olduğu, bunların denetlenip suçlu olanlarını İstanbul’a yallanmaları buyurulmaktadır.
HIRİSTİYANLARIN İSLAM OLMASI
YAZI: 15 Rabiyülevvel sene 979 (Temmuz 1571), Padişah 2. Selim (Sarı Selim) dönemi, o yıl Venedikliler’den Kıbrıs alındı, yeteneksiz bir Kaptan–ı Derya yüzünden İnebahtı (Lepanto–Yunanistan’da) deniz savaşını kaybettik.
KİMDEN:
Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME:
Dimetoka (Yunanistan’da) Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Dimetoka kazasındaki köylerden bazı Hıristiyanlar İstanbul’a gelip müslümanlığı kabul ettikleri, fakat birkaç vakit sonra köylerine dönünce eski dinlerine döndükleri için yargılandıkları, bu kişilerin yakalanıp Anadolu Ağası’na teslim edilerek İstanbul’a getirilmeleri Buyurulmaktadır.
ÇANKIRI ÇERKES’TEKİ KIZILBAŞLAR’IN
HAKLARINDAN GELİNMESİNE
YAZI: 27 Rabiyü–l–ulâ sene 979 (Temmuz 1571), Padişah 2. Selim (Sarı Selim) dönemi, biryıl önce Kıbrıs alındı, yeteneksiz birinin donanma kumandanı olması nedeniyle 10 Ekim günü İnebahtı (Lepanto– Yunanistan’da) deniz savaşını yitirdik. O yıllar Don ve Volga nehirleri arasına kanal yaparak donanmamızı Hazar Denizi’ne geçirme düşünüldüyse de Sokollu Mehmet Paşa’nın ağır davranmasından gerçekleşemedi. 2. Selim sefere çıkmayan ilk padişahtır.
KİMDEN:
Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME:
Çerkeş Bey’i, Budaközü, Yüzde Pare, Hüseyin Abâd, kadılarına HÜKÜM
KONU: Çerkeş yöresinde bazı kişilerin KIZILBAŞ ve bozguncu olduklarına ilişkin yapılan şikâyet üzerine bunların yakalanıp yargılanmaları, gerçekten söylendiği gibi iseler lâyık oldukları cezalarının verilmesi için hüküm.
KASTAMONU, KÜRE VE TAŞKÖPRÜ’DE “MUM SÖNDÜ” YAPAN KIZILBAŞLAR’IN CEZALANDIRILMASI
YAZI: 7. Ramazan sene 979 (Ağustos 1571) Padişah 2. Selim dönemi, o yıl Kıbrıs’ı aldık, 7 Ekim’de de yeteneksiz derya kaptanı yüzünden İnebahtı (Lepanto–Yunanistan’da) da deniz savaşını yitirdik.
KİMDEN:
Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME:
Kastamonu Beyi ile küre ve Taşköprü kadılarına HÜKÜM
KONU: Divân–ı Hümâyûm’a, Kastamonu ilçelerinden Küre ve Taşköprüye bağlı köylerde KIZILBAŞ’ın olduğu, Divân–ı Hümâyûm’dan da ilgililere bunları yakalayıp yargılamaları eğer söylenenler gerçekse lâyık oldukları cezanın verilmesi buyurulmakta.
BAĞDAT CEZAEVİNE KONAN
KIZILBAŞLAR
YAZI: 10 Ramazan sene 980 (Ocak 1573), Padişah 2. Selim (Sarı Selim), Sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa’dır. İran tahtında Şah 1. Tahmasb bulunmaktadır.
O yıl Kaptan–ı Derya Kılıç Ali Paşa’nın Güney İtalya’da Pulya (Pulia) akını, Venedikliler’le Barış antlaşması, Avusturyalılar’la da barışın sekiz yıl daha uzatma andlaşması imzalandı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Bağdad Beylerbeğisi’ne HÜKÜM
KONU: Kızılbaşlık iftirasiyle Bağdad hapishanesine atılan Kasım Carullah, Sübhanvirdi Çavuş ve Haydar Çavuş adındaki kişilerin yeniden denetlenip soruşturma yapılması eğer suçsuz iseler tahliye olunmaları?
BEŞVAKİT NAMAZI CEMAATLE KILMAYANLARIN
VAKIF EVLERİNDEN ÇIKARILMASI
YAZI : 23 Muharrem sene 981 (Mayıs 1573), Padişah 2. Selim (Sarı) dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl, Kaptan–ı Derya Kılıç Ali Paşa İtalya’d Pulya (Puglia)ya akını, Osmanlı Devleti Venediklilerle ve Avusturya ile de barışantlaşmasını 8 yıl daha uzattı.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: İstanbul Kadısı’na HÜKÜM
KONU: İstanbul’da Merhum ŞEYH VEFA ZAVİYESİ’nde vakf evlerinde oturanların bu evleri vakf edenin şartı gereğince yakındaki mescitte beş vakit namazı cemaatla kılmaları gerekirken bu kişilerin namaza devam etmedikleri, bu kişilerin evlerden çıkarılmalı.
BEYŞEHİR’DEKİ SUHTELERİN
CEZALANDIRILMASI
YAZI: 26 Muharrem sene 982 (Nisan 1574), Padişah, 2. Selim (Sarı Selim) dönemi. Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa’dır. İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.
O yıl, Kılıç Ali Paşa ve Koca Sinan Paşa’nın Tunus seferi ve Tunus’un alınışı, Boğdan’da (Ponanya) savaşlar sürmektedir.
Sokollu Mehmet Paşa, Kıbrıs Adası ve Tunus’un, Osmanlı’nın Akdeniz eğemenliği için çok önemli olduğunu kavrayandır.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Konya Alaybeyi’ne HÜKÜM
KONU: Beyşehir ile Hamid (Isparta) yöresinde SUHTE TÂİFESİ (Softalar) köy ve kasabaları basıp ahalinin mal parasını zorla aldıkları gibi bazı kişileri öldürüp ırzına saldırdıkları, bunları Konya sipahileri ile bulundukları yerde kıstırıp cezalarını vermeleri buyurulmaktadır.
ISPARTA’DAKİ SUHTLERİN
CEZALANDIRILMASI
YAZI: 26 Muharrem sene 982 (Nisan 1574), Padişah, 2. Selim (Sarı Selim) dönemi. Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa’dır, İran’da da 1. Tahmasb Şâh.
O yıl, Kılıç Ali Paşa ve Koca Sinan Paşa’nın Tunus seferi ve Tunus’un alınışı, Sokollu Mehmet Paşa Kıbrıs adası veTunus’un Osmanlı’nın Akdeniz eğemenliği için önemini kavrayan da odur.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Hamid (Isparta) Sancağı Beyi’ne HÜKÜM
KONU: Isparta sancağında başgösteren SOFTATAKIMI’nın kökünü kurutmak için Isparta ve Konya sipahileri birlikte bunları yakalayıp cezalarını vermeleri, karşı geldiklerinde onlara acımasız davranmaları buyurulmaktadır.
ÇANKIRI KURŞUNLU’DA KIZILBAŞ
PİR AHMET’İN
KIBRIS’A SÜRGÜN EDİLMESİ
YAZI: 15 Cemaziyelûla sene 982 (Ağustos 1574) Padişah 2. Selim (15 Aralık’ta vefat etti yerine oğlu 3. Murad 22 Aralık’ta tahta geçti)
O yıl Kılıç Ali Paşa veKoca Sinan Paşa’nın Tunus seferi ve alınması.
Boğdan (Romanya) da çarpışmalar sürmekte.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Kengri (Çankırı) Beyi’ne HÜKÜM
KONU: Kurşunlu ilçesinin KARAadlı köyünden PÎR AHMED’İN İran’daki Devlet adamları ile sıkı ilişkisi olduğundan ailesi ile Kıbrıs’a sürgün edilmeleri.
DİYARBAKIR’DAKİ ŞÂH İSMAİL
YANLILARININ KIBRIS’A SÜRGÜNÜ
YAZI: 5 Cemaz, yelulâ sene 982 (Ağustos 1571) Padişah 2. Selim (15.12’de vefat etti, o yıl 22 Aralık’da oğlu 3. Murad Padişah oldu, dönemi o yıl Kılıç Ali Paşa ve Koca Sinan Paşa’nın Tunus seferi ve Tunus’un alınması. Boğdan’da çarpışmalar sürmektedir.
KİMDEN: Padişah’dan
KİME: Diyarıbekir Beylerbeyi veRemama Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Diyarıbekir’de Baba Şahverdi ile oğlu Hoş’un Rafizi (sapık inançlı) ve Şah İsmail yanlıları ile haberleştiği, bunların yakalanıp yargılanmaları söylenenler gerçek ise Kıbrıs’a sürgün edilmeleri.
ISPARTA/AĞLASUN’DAKİ YÖRÜKLER
YAZI: 4 Receb sene 983 (Ekim 1575), Padişah 3. Murad dönemi, o yıl Venedikliler’le barışın yenilenmesi imzalandı.
KİMDEN:
Padişahtan.
KİME:
Hamid (Isparta) İli Beyi’ne HÜKÜM
KONU: Ağlasun’da Karagöz denen Yörük taifesinden İstanbul’a yollanacak zahireler için deve istemeye giden görevliler Yörükler tarafından feci şekilde dövülüp sakatlandıkları bu kavga çıkaran kişilerin kimler olduğu bildirilmesi istenmektedir.
SAPIK İNANCA İLİŞKİN KİTAP
OKUYANLARIN SÜRGÜNÜ
YAZI: Zilhicce sene 983 (Mart 1576) Padişah 3. Murad dönemidir.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Rum Beylerbeği’ne HÜKÜM
KONU: Bazı kişilerde sapık inanca ilişkin kitaplar olduğu şikâyeti üzere Padişah bu kitaplar kimde bulunursa vakit geçirmeden o kişiyi kitaplarla birlikte İstanbul’a yollanmasını buyurmaktadır.
AYAKLANAN BOZOK’LU CELAL’İN EVİNİN TEKKE YAPILMASI HAKKINDA
SORUŞTURMA...
YAZI: 6 sefer sene 984 (Nisan 1576), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrazam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Bozok (Yozgat), Akdağ ve Hüseyinâbad (Alaca) Kadı’larına HÜKÜMKİ,
KONU: Bozok ilçesinde ayaklanan Celâl Bey’in evini Seyfi adında biri Sapık inançlı KIZILBAŞ olduğu yöre halkını kandırıp, tekke yaptığı evine topladığı şikâyeti üzere hakkında soruşturma yapılması
RUM ELLERİNDEKİ SAPIK İNANÇLILARIN KIBRIS’A SÜRGÜNÜ, ÖNDERLERİNİN ÖLDÜRÜLMESİ
YAZI: 20 Sefer sene 985 (Nisan 1577), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa’dır. İran’da Şâh 1. Tahmasb. O yıl Lala Mustafa Paşa ve Özdemir oğlu Osman Paşa Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ı aldılar.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Rum Beğlerbeği’ne HÜKÜM
KONU: Eyalet–i Rum (Sivas, Amasya, Çorum, Canik, Şebin–Karahisar, Bayburt, Kemah, Malatya, Divriği, Darenda, Gerger, Kâhta, Bozok (Yozgat), Trabzon)da sapık inançlı olanların aileleriyle Kıbrıs’a sürgün edilmeleri, bu kişilerden halife olanların haklarından (hapis, sürgün, öldürme) gelinmesi buyurulmakdır.
SAPIK İNANÇLI İRAN HALKININ MALINA EL KONULMASI
YAZI: 20 Sefer sene 985 (Nisanlı 1577), Padişah: 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa İrân’da Şâh 1. Tahmasb’tır.
O yıl, Osmanlı Devleti Lehistan (Polonya) krallığını onaylayıp Limaye antlaşmasını imzaladı, o yıllar, (1577-1579) Lala MustafaPaşa ve Özdemir Oğlu Osman Paşa’nın Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ı alınmaları. Sokollu Mehmet Paşa’nın aldığı önlemler sayesinde Lehistan (Polonya)Osmanlı himayesini kabul etti. Osmanlı sınırı ilk defa Hazar denizine ulaştı.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Vezir MustafaPaşa’ya HÜKÜM
KONU: Yıllardan beri sapık inançlı İran ahalisini tarîk–i mustakime (doğru yola) getirmek için bu savaşın başlatıldığı, hükümet mal ve zenginlik amacında olmayup elde edilecek ganimet (düşmandan alınan mal) savaşanların olacağı, yalnız Sünnî ahali ve vergi veren Ermenilere dokunulmaması.
ŞUHUT’TAKİ HACI BAYRAM VELİ
TARİKATINA HAKARET EDEN
ALİ BALİ’NİN KIBRIS’A SÜRGÜNÜ
YAZI:
12 Cemaziye–l–ûlâ sene 985 (Temmuz 1577), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıllar, Lala Mustafa Paşa ve Özdemiroğlu Osman Paşa’nın Gürcistan, Şirvan veDağıstanı zaptetmeleri, o yıl, Osmanlı Devleti Lehistan (Polonya) Krallığını onayladı ve Limaye antlaşmasını imzaladı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Şuhut ve Sardıklı Kadılarına HÜKÜM,
KONU: Şuhut’ta Hacı Bayram–ı Veli tarikatından olan Mehmet Dede’ye Ali Bali adında bir bozguncu: «Sizin tac ve tarîkatınız Kıbrıs Rum keferesinin şapka ve dininden aşağı” diye aşağıladığı için hakkında da’va açıldığı.
KIZILBAŞ’TAN ALINAN ESİRLERİN
İSTANBUL’A GETİRİLMESİ
YAZI: 15. Ca. 985 (Temmuz 1577) yılı, Padişâh 3. Murad dönemi, o yıl Lala Mastafa Paşa ve Özdemir Oğlu Osman Paşa’nın Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan fütuhatları sürmektedir.
Lehistan Krallığı’nın tanınması Limaye antlaşması imzalandı. Bu dönemde kapıkulu disiplini hayli bozulduğu gibi saraya rüşvet ve yolsuzluklar girdi.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Diyarbekir Beylerbeyi’ne ve Silân Kadısına HÜKÜMKİ,
KONU: Kızılbaş’dan (İran) aldıkları baş ve dil (Düşmandan alınan esir) leri İstanbul’a getirirken Ceman Oymağından bazı kişiler bunların önünü keserek görevli olanları dövüp yaraladıktan sonra bu atları çavuşların ellerinden aldıkları, bu işi yapanların yakalanmaları ve yargılanmaları, şer’an gerekli cezalarının verilmesi.
ÇANKIRI/KARA KÖYÜNDEKİ KIZILBAŞ
PİR AHMET’İN KIBRIS’A SÜRGÜNÜ
YAZI: 15 Cemaziyelûlâ sene 985 (Temmuz 1577)
Padişah 3. Murad dönemi, o yıl Sokollu Mehmed Paşa sadrâzamdır. Lala Mustafa Paşa ve Özdemiroğlu Osman Paşaların Gürcistan, Şirvan ve Dağıstanı almaları, Lehistan krallığının onaylanması, Limaye Antlaşması
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Kengri (Çankırı) Beği’ne HÜKÜM
KONU: Kara köyünden Pîr Ahmed’in KIZILBAŞ olup İran’daki Safavîler ile ilişkili olduğu için Kıbrıs’a sürgün edilmesi buyruğu.
ADANA KASON’DA SAPIK İNANÇLI KÖR
TATAR’IN CEZALANDIRILMASI
YAZI: 9 Cemaziye–l–âhir sene 985 (Ağustos 1577) Padişah 3. Murat dönemi, sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran’da da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıllar: Lala Mustafa Paşa ve Özdemir Oğlu Osman Paşa Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ı Osmanlı topraklarına kattılar. Lehistah (Polonya) krallığının tanınması.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Adana Beği’ne HÜKÜM
KONU: Kason’a bağlı yörede Cemaat dokuz’dan Kör Tatar denen kişi dede ve babadan sapık inançlı olub bugüne kadar hep bu cem’iyyete hizmet ettiği, bu kişinin yakalanıp toprak kadısı huzurunda yargılanıp şeriat üzere cezâsının verilmesi buyurılmaktadır.
KERKÜK DAKOFA’DAKİ KIZILBAŞLAR’IN
CEZALANDIRILMASI
YAZI: 14 Ramazan sene 985 (Kasım 1577), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa, İrân’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl Lala MustafaPaşa ve Özdemiroğlu Osman Paşaların Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ı alarak ilk defa Osmanlı sınırı Hazar denizine ulaştı. Lehistan (Polonya) krallığının onaylanması.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Şehrizol Beğlerbeği’ne HÜKÜM
KONU: Şâh İsmail şâh olalı Kerkük’e bağlı Dokofa nahiyesinde birçok KIZILBAŞ olduğu, bunların yakalanıp yargılanmaları buyurulmaktadır.
ÇORUM DUL KÖYÜ’NDEN BEĞ ADLI
KIZILBAŞ’IN CEZALANDIRILMASI
YAZI: 22 Cemaziyelahîr sene 985 (Ağustos 1577), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran Şahı 1. Tahmasb’tı o yıl Lala Mustafa Paşa ve Özdemir oğlu Osman paşaların Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ın alınması, Lehistan (Polonya) krallığının onaylanmas,ı Limaye Antlaşması’nın imzalanması.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Çorum Beği’ne ve Osmancık ve Çorum Kadıları’na HÜKÜM
KONU: Çorum ilçesinin Dul köyünden Beğ adında bir kişi çevresine birçok kişileri toplayarak kadın erkek birlikte içki içtikleri, bu kişinin yakalanıp hakkında soruşturma yapılması.
ŞAHKULU OĞULLARININ RAFİZİĞİ
YAZI: 7 Ramazan sene 985 (Kasım 1577), Padişah 3. Murad dünemi, Sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’dır.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Van Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: Şâhkulu oğullarıyla Zeynel Bey’in arasının açık olması nedeniyle Şahkulu Oğullarının Rafızılığı kabul edip İran’a sığınmalarının uygun olmadığı kendilerine sancak verip bu terefta kalmalarını sağlamalıdır.
HINIS KALESİ’NDEKİ 20 CEPNİ
KIZILBAŞ’IN CEZALANDIRILMASI
YAZI: 13 Rabiyülevvel sene 985 (Mayıs 1577), Padişah 3. Murad, Sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa’dır. İran Şahı Tahmasb’dır.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Erzurum (Arz–ı Rum) Beylerbeğisi’ne HÜKÜM
KONU: Hınıs Kal’asında 20 kadar Çepni ile Şah’tan (İran’dan gelme) gelme KIZILBAŞLAR olduğu, bunların Kal’ ada bozgunculuk yaptıkları, bunlara karşı önlem alınması.
ŞEBİNKARAHİSAR’DAKİ KIZILBAŞLAR’IN
CEZALANDIRILMASI
YAZI: 28 Ramazan sene 985 (Ekim 1577) Padişah 3. Murad dönemi, o yıl Gürcistan alındı.
KİMDEN: Divân–ı Hümâyûn’dan
KİME: Karahisar Şarkî (Şebinkarahiser) Beyi ve Kadısı’na HüKÜM
KONU: Karahisâr Şarkî kazalarında Kızılbaş Mezhebine bağlı Rafızı İlhâd (Haz. Ebu Bekir ve Ömer’in halifeliğini kabul etmeyen, Allah’ın birliğine inanmayan, dinsiz) inancında kişilerin olduğu, bu kişilerin hakkında araştırma, soruşturma yapılması gerçekten böyle kişiler varsa yargılanıp cezalarının verilmesi için Karahisar Şarkî Beyi ve Kadısına HÜKÜM
“EVİNDE NAMAZ KILAN KAFİR, KARISI DA BOŞTUR.”
YAZI: 8 Zilkaade sene 985 (Ocak 1578), Padişah 3. Murad dönemi, o yıllar Osmanlı– İran savaşları devam etmekte, Lala Mustafa Paşa ve Özdemir Oğlu Osman Paşa’ların Gürcistan, Şirvan veDağıstan’ı almaları. Fas’ta Portekizlilerle Vadiyyüssebi Zaferi elde edildi.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Brusa (Bursa) Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Bursa’da bir imam: “Evinde namaz kılan kâfir, karısı da boştur” dediği için küreğe konmuş.
İRAN’DAKİ KIZILBAŞ’LARIN
CEZALANDIRILMASI
YAZI: 9 Zilhicce sene 985 (Şubat 1578) Padişah
3. Murad dönemi, o yıl Lala Mustafa Paşa ve Özdemiroğlu Osman Paşa’nın Gürcistan Şirvan ve Dağıstan fütuhatları sürmektedir.
Toskana (İtalya’da) ile Ticaret Antlaşması imzalandı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Rum Beylerbeyine HÜKÜM
KONU: O yöredeki KIZILBAŞ olanların yakalanıp hapsedilmeleri yargılandıktan sonra cezalarının verilmeleri hakkında.
MANİSA’DAKİ SAPIK İNANÇLI
KİŞİLERİN YAKALANMASI
YAZI: 15 Cemaziyelûlâ sene 985 (Temmuz 1577), Padişah 3. Murad dönemi, o yıl Lala Mustafa Paşa ve Özdemir oğlu Osman Paşa’nın Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan fütuhatı sürmektedir.
Lehistan Krallığı’nın tanınması Limaye antlaşması imzalandı. Bu dönemde kapıkulu disiplini hayli bozulduğu gibi rüşvet, yolsuzluk saraya girdi.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
İzmir Kadısı ve Saruhan (Manisa) Beyi’ne HÜKÜM
KONU: Sapık inanç ile ünlü olan Manisa’da yakılan Baba Bendi’nin dağılan adamları İmir Ali, Hamza ve Sofu oğlu Mehmed’in çevresine toplandıkları, cahil kimseleri doğru yoldan çıkardıkları, bunların vakit geçirmeden yakalanmaları hakkında.
BOZOK’TA ŞAH İSMAİL
YANLILARININ İDAM EDİLMELERİ
YAZI: 20 Cemazielâhir sene 986 (Ağustos 1578)
Padişah 3. Murad dönemi İran’da Şah Tahmasb’tır.
Osmanlı Sadrâzamı: Lala Mustafa Paşa’dır.
O yıllar, Osmanlı–İran savaşları sürmekte, Fas’ta Portekizlile yapılan Vadiyüssebil savaşında Portekizliler yenildi.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Bozok (Yozgat) Beği’ne HÜKÜM
KONU: İran’da Şah İsmail adına çalışan fesad ehli’nin yakalanıp yokedilmeleri.
KIZILBAŞLIK’TAN SÜNNİLİĞE GEÇEN
ABBAS’IN OSMANLI’YA KABULÜ
YAZI: 21 Şa’ban sene 986 (Ekim 1578), Padişah 3. Murat dönemi, Sadâzam: Sokollu Mehmet Paşa, İran’da 1. Tahmasb’tır. O yıllar (1578–1590) Osmanlı İran savaşları devam etmekle, Lala Mustafa Paşa ile Özdemir oğlu Osman Paşa Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ı Osmanlı topraklarına katmaya çalışmakta, Osmanlı Devleti sınırları Hazar denizine dayanır.
O yıl, Fas’ta Vadiyüssebil zaferi, Osmanlı Devleti Toskana (İtalya) ile Tecaret antlaşması imzaladı.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Şehr–i Zol (Suriye’de) Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: İran Şahı’na bağlı olan Abbas, Osmanlı Devleti yöneticilerine yaklaştığını mektupla bildirdiği, İslâm dinine yaklaşmasını padişah çok beğendiği, hele askeriyle İran toprakları içinde birçok kişiyi kılıçtan geçirmesi, bu topraklar ele geçince ödüllendirileceği bildirilmektedir.
GAZİANTEP–BİRECİK‘TE
VASIL KÖYÜNDE BAYAT TÜRKMENİ
SÜLEYMAN’IN CEZALANDIRILMASI
YAZI: 21 Şa’ban sene 986 (Ekim 1578), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıllar, Osmanlı –İran savaşları sürmekte, Osmanlı Devleti Toskana (İtalya) ile ticaret antlaşması imzaladı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Ayıntab (Gazi Antep)Beği’ne HÜKÜM
KONU: Gazi Antep ve Birecik arasındaki Vasıl köyünde Süleyman adında biri, Şam Bayadî Türkmen içinde biri “Ben Şah İsmail’im” diyerek devlete başkaldırınca ona yardım için 40–50 atlı toplayıp yardıma koştuğu, fakat üzerine varılınca yandaşları çil yavrusu gibi dağılıp kaçtıkları, bu Süleyman’ın yakalanıp cezalanması buyurulmaktadır.
TARSUS’TA BİN KADAR KİŞİNİN BAŞI OLAN KIZILBAŞ NUR BABA’NIN İDAM EDİLMESİ
YAZI: 9 Zilhicce sene 985 (1578), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tı.
O yıl, Osmanlı – İran (1578–1590) savaşı devam etmekte, Lala Mustafa Paşa ve Özdemir oğlu Osman Paşa’ların Gürcistan, Şirvan ve Dağıstanı almaları. Fasta Portekizlere karşı Vadiyüssebil zaferi Toskana (İtalya) ile ticaret antlaşması imzalandı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Tarsus Beği’ne veFason Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Tarsus yöresinde Nur Baba adındaki kişinin Kızılbaş olub Yukarı Canib (İran) ile ilgisi olduğu, bunu denetleyip söylenenler gerçek ise hemen hakkından gelinmesi.
BAĞDAT’TA SAPIK İNANÇLI KİŞİLER HZ. HÜSEYİN’İN TEKKESİ
YANINDAKİ EVLERE YERLEŞİYOR
YAZI: 5 Muharrem sene 987 (Şubat 1579), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmet Paşa, İran’na 1. Tahmsb Şâh’tır. O yıllar 1578–1590 Osmanlı –İran savaşları sürmekte, Lala Mustafa Paşa ve Özdemir Oğlu Osman Paşa’nın Gürcistan, Şirvan, Dağıstan fütühatı, Osmanlı sınırları Hazar Denizi’ne dayandı.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Bağdad Beğlerbeyi’ne ve Defterdarı’na HÜKÜM
KONU: Bağdad’ta İran’dan gelen bazı kişiler İmam–ı Hüseyin’in Tekkesine bitişik evlere yerleştikleri, Osmanlı –İran savaşları nedeniyle yeniden Yukarı Cânib’e (İran’a) kaçtıkları, boş kalan bu evlerin miri tarafından gereksinim sahiplerine satılması.
BOZOK/BUDAKÖZÜ, ARTOVA
İLÇELERİNDEKİ SAPIK İNANÇLI
KİŞİLER’İN CEZALANDIRILMASI
YAZI: 23 Muharrem sene 187 (Şubat 1579), Padişah 3. Muat dönemi, Sadrâzam: Sokollu Mehmet Paşa (o yıl 12 Ekim’de Sokollu Mehmet Paşa öldürüldü), İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.
O yıllar:e1578-1590 Osmanlı İran savaşları, 1577–1579 Özdemir oğlu Osman Paşa ve Lala Mustafa Paşa’nın Gürcistan ve Şirvan’ı alması.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Bozok (Yozgat) Beyi’ne. Budaközü ve Artıkâbâd ve Tokat Kadılarına HÜKÜMKİ
Zeamete (geliri en az 20 000m, en çok 100 000 akçe olan)
KONU: Budaközü ve Artıkâbad (Artova) ilçelerinde sapık inançlılar olup İranla haberleşiyorlar diye zeamet sahibi Hamza, Bozok beyine şikâyet etmektedir.
ANKARA’NIN BİRÇOK KÖYÜNDEKİ ŞAH İSMAİL
YANLIŞI TÜRKMEN KIZILBAŞLAR’IN
HAKLARINDAN GELİNMESİ
YAZI: 9 Safer sene 987 (Mart 1579), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa (13 Ekim’de süikast yapılacak. Osmanlı–İran savaşları sürmekte, o yıl, Lala MustafaPaşa ve Özdemiroğlu Osman Paşaların Gürcistan, Şirvan veDağıstan’ı zaptetmeleri.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Ankara Beği’ne HÜKÜM
KONU: Ankara’nın birçok köyünde sapık inançlı Kızılbaşlar olup köylerden adak ve hediye toplayarak Şah İsmail’e ulaştırdıkları, bunların haklarından gelinmesi.
İRAN SAVAŞINDA ESİR ALINAN KIZILBAŞ YÜZBAŞI AHMET AĞA’NIN OSMANLI ADAMLARI İLE TAKAS EDİLMESİ
YAZI: 12 Şa’ban sene 987 (Eylül 1579), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa, İran’da Şâh I. Tahmasb’dır. Osmanlı– İran savaşı tüm hızıyle sürmekte, o yıllar, Lala MustafaPaşa ile Özdemir Oğlu Osman Paşalar Gürcistan, Azarbeycan, Şirvan veDağıstan’ı zaptetmeleri.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME :
Van Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: İran savaşında esir tutulan KIZILBAŞ yüzbaşı Ahmet Ağa’nın İstanbul’a getirildiği, bu Ahmet Ağa ile İran’da habsedilen Osmanlı adamlarının değiştirilmelerine ilişkin buyuruldu.
ŞAH İSMAİL YANLISI KIZILBAŞ
GÖÇMELERİN İZLENMESİ
YAZI: 20 Şa’ban sene 987 (Eylül 1579), Padişâh 3. Murad dönemi, Sadrâzam Sokollu Mehmed Paşa’dır. O yıl Lala Mustafa Paşa ve Özdemiroğlu Osman Paşaların Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ı fethetmeleri.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Bender (Moldavya’da), kili (Rusya(da), Dörek (?), Kadılarına HÜKÜM Kİ,
KONU: İran’dan aileleriyle birlikte 100 kadar göçmen Osmanlı Devleti’ne sığınıp önce Akşehir’e getirildikleri sonra Varna (Dobruca Deliorman) yöresine yerleştirildikleri fakat Şah İsmail yandaşı olmalarından korkularak yetkililerin bunları her an dikkatle izlemeleri buyurulmaktadır.
İRAN’DAN PARA ALANLARIN HAKLARINDAN GELİNMESİ
YAZI: 28 Şa’ban sene 987 (Eylül 1579), Padişah 3. Muad dönemidir, İran’da Safavîler’den 1. Tahmasb bulunmaktadır. Sadrâzam Semiz Ahmed Paşadır. O yıl Lala MustafaPaşa ve Özdemir oğlu Osman Paşaların Gürcistan, Şirvan veDağıstan’ın alınması.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Artıkâbâd (Artova), Zile Kadılarına HÜKÜM
KONU: Artıkâbâd’ın Arap köyünden bazı kişilere verilmek üzere İrân’dan (Şah Tahmasb) 1500 Flori (11.yy’dan önce Floransa –İtalya’da– basılan altın para üzerinde zambak resmi bulunuyordu) geldiği, bunların kime olduğu araştırılması gerçek olduğu takdirde bu kişilerin haklarından gelinmesi (yokedilmeleri) için Zile kadısı görevlendirilmektedir.
SAPIK İNANÇLI ABDÜSSELAM’IN
ORTADAN KALDIRILMASI
YAZI: 27 Ramazan sene 987 (Ekim 1579), Padişah 3. Murad, Sadrazam Lala Mustafa Paşa’dır. İran’da Şâh 1. Tahmasb.
O yıl, Lala Mustafa Paşa ve Özdemir Oğlu Osman Paşaların Gürcistan, Şirvan ve Dağıstan’ı almaları.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Bağdad Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: Abdüsselâm adındaki kişi halkı doğru yoldan sapıtmaya, batıl mezheplilerle işbirliği yaptığı, sapık inançlı olduğu, buradaki olayları İran’a bildirdiği, bu kişinin ortadan kaldırılması uygun olacağı.
SAPIK İNANÇLI KELÂS BEY’İ
İBRAHİM’İN YARGILANMASI
YAZI: 18 Zilhicce sene 987 (Ocak 1580), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Semiz Ahmet Paşa, İran’da 1. Tahmasb’tır. O yıl Osmanlı Devleti İngiltere ile ticaret antlaşması imzaladı.
KİMDEN: Padişah’tan Buyuruldu
KİME: Şehrizol Beğlerbeği’ne HÜKÜM
KONU: Kelâs Beyi İbrahim İranlılar ile sıkı bağlantısı olub, devletten uzak durduğu gibi Osmanlı Ordusuna zahire yollamadığı, yetkililerce durumunun araştırılarak incelenmesi, ayni zamanda sapık inançlı da olduğu bu durumu da yargılanması.
KIZILBAŞLAR’LA MÜCADELE
ETMEYENLERE YÜZ VERİLMEMESİ
YAZI: 29 Cemaziye–l–âhir sene 989 (Haziran 1581) Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Koca Sinan Paşa, İran’da da Şâh 1. Tahmasb’tır. O yıl, Fransa ile 3. defa kapitülasyon yenilenmesi, İspanya ile de 3 yıl süreli silâh bırakışması antlaşması imzalandı.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Van Beğlerbeği’ne HÜKÜM
KONU:Kızılbaşlar (İran)la mücadele etmeyen kişilere yüz (Kişileri belli ve değişmez sayıda olan bir toplulukta görev yapan kimselerin işgal ettiği yer) verilmemesi.
AMASYA’DAKİ KIZILBAŞ
TÜRKMENLER’İN CEZALANDIRILMASI
YAZI: 28 Receb sene 989 (Ağustos 1581), Padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Koca Sinan Paşa, İran Şahı 1. Tahmasb’tır.
O yıl Fransa’ya 3. defa kapitülâsyon verilmes,i İspanya ile üç yıllık silâh bırakışması imzalandı.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Amasya Kadısı ve Amasya Beği’ne, Çorum, zile, Turhal, İskilip, Osmancık, (Ortova) Artuk–Âbâd, Hüseyin Âbad (Alaca), Güleş, Ortapâre, Emine–Pazarı, Mahd–Uzeb, Kazâbad Katar, Kara–Hisâr, Murle, Musa Kadılarına HÜKÜM
KONU: Amasya sancağı ilçelerine bağlı kasaba ve köylerde çok KIZILBAŞ olup geceleyin kadın, kız oğlanlarla toplanıp cem’ ettikleri, Hazret–i Ebu Bekir, Ömer ve Osman’a hakaret edip, Sünnîlere Yezid dedikleri, sapık inançlı oldukları, bu Kızılbaşları tukuklayıp yargılayın söylendiği gibi iseler vereceğim emrim üzere cezalandıracaksınız buyurulmaktadır.
KIZILBAŞLAR’IN TEFTİŞİ
YAZI: 13 Muharrem sene 990 (Ocak 1582), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Koca Sinan Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Rum Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: Önceleri KIZILBAŞ’ın teftişine yollanan görevlinin işine son verildiği, eğer bazı kişilerden teftiş bahanesiyle para veya bir şey aldıysa elinden alınarak sahiplerine geri verilmesine ilişkin buyuruldu.
HAYMANA’DA AYNA YAZICI’NIN
SAPIK İNANÇLI OLDUĞU HAKKINDA GELİNMESİ
YAZI: 13 Muharrem sene 990 (Ocak 1582), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Koca Sinan Paşa, İrân’da Şâh 1. Tahmasb’tır. Osmanlı Devleti Doğu’da eğemenliğini sürdürmek istemektedir.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Karaman Beylerbeyi’ne, Ankara ve Turgud Kadıları’na HÜKÜM
KONU: Haymana hâsları (yıllık geliri yüz bin akçeden – 6666.6 kuruş) reâyasından olan Ayna Yazıcı’nın fesat takımından (sapık inançlı) olduğu başkalarını da yanlış yola götürdüğü bunların haklarından gelinmesi buyurulmaktadır.
AFYON SANDIKLI ÇAY KÖYÜ HALKI
SAPIK İNANÇLI OLDUĞU İÇİN...
YAZI: Sene 990 (Ocak 1582), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam KocaSinan Paşa, İran’da 1. Tahmasb’tır.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Karahisar–Sahib (Afyon)Beyi ile sandıklı kadısı’na HÜKÜM
KONU: Sandıklı ilçesi ÇAY köyü ahalisi sapık inançlı olup her yıl evlerinde şarap yaparak meydanda içtikleri, gelen geçen Müslümanlara da sataştıkları, onlara ağır sözler söyledikleri, bu kötü işleri yapanların yargılanmaları isteği.
BAĞDATTA KAPILARINA KIZILBAŞ TACI ASILARAK TUTUKLANANLAR
YAZI: 3 Safer sene 990 (Şubat 1582), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmesb’tır. Yıllar (1578–1590) Osmanlı –İran savaşları sürmektedir.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Bağdad Beylerbeyi’ne HÜKÜM
KONU: Bağdad ilinde bazı kişiler kendi halinde olanların evlerine KIZILBAŞ tacı asarak onları sapık inançlı diye tutukladıp cezalattırdıkları, böyle yapan kişiler yakalanıp yargılanarak cezalandırılmaları buyuruğu.
SAPIK İNANÇLI DENİP MALLARINA
EL KONULMASI
YAZI: 10 Rabiyü–l–ûlâ sene 990 (Mart 1582)/, Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da 1. Tahmasb’tır.
KİMDEN:
Padişah’tan
KİME:
Cebele Beyi Mâûn Bey’e ve Şehriban Kadısı’na HÜKÜM
KONU: Şehriban yöresinde bazı kişiler suçsuz insanları sapık inançlı diye ilgililere bildirip onları tutuklattırdıkları ve sonra onların mal varlığına el koydukları, bu kişilerin yakalanıp cezalandırılmaları.
İSTANBUL TAHTAKALE’DE BOYUNLARI
VURULAN MELAMİ DERVİŞLER
YAZI: 1 Cemaziyelâhir sene 990 (24 Mayıs 1582) Padişah 3. Murad dönemidir.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: İzvornik ve Gradcaniçe ve Memlihateyn Kadıları’na HÜKÜM
KONU: Saray–Bosna’da birçok sapkın olduğu (Melâmi tarikatına bağlı Hamza Bâli 1562’de İstanbul’da Tahtakale’de Deveoğlu yokuşunda dervişleriyle birlikte boyunları vuruldu– Hamzavîler Ayaklanması) bunların Hamza Bâlî’nin adamları olduğu.
ŞEBİNKARAHİSAR’DAKİ KIZILBAŞLAR
YAZI: 11 Receb sene 990 (Temmuz 1582), Padişah 3. Murat dönemi, Sadrâzam: Koca Sinan Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.
O yıllar, 1578–1590 Osmanlı –İran savaşları devam etmektedir.
KİMDEN: Padişah’tan
KİME: Karahisar–Şarkî (Şebinkarahisar) Sancağı Beyi ve Kadısına veHapsamana (Gölköy– Ordu) Kadıları’na HÜKÜM
KONU: Leske ve Hapsamana kadıları Padişah’a yolladıkları mektuplarında:” İlçe sipahileri mahkemeye başvurarak yörede Hak yolundan çıkanlar, KIZILBAŞLAR olduğu, bunlar üç halife (Haz. Ebu Bekir, Ömer, Osman)ye hakaret ettikleri, bu kişilerin denetlenip yargılanmaları sapık inançlarının yayılmasını önlemek gerektiği” bildirilmektedir.
KAYSERİ’DE KASIM ADLI KIZILBAŞ’IN
YAKALANMASI
YAZI: 28 Safer sene 991 (Şubat 1583), padişah 3. Murad dönemi, Sadrâzam Kanijeli Siyavuş Paşa, İran’da Şâh 1. Tahmasb’tır.
O yıl, Özdemir Oğlu Osman Paşa Şirvan’ı (Azerbaycan’da) aldı.