IRAN'DA SIYASI PARTILER KURULUMU!
İRAN’DA SİYASİ PARTİLER
Güneş Gürsel
sunshine3@superonline.com
Yönetimi Şeriat Cumhuriyeti olan İran’da siyasi sistem bizdeki ya da batı
ülkelerindekine benzemiyor. Muhafazar grup (Usulgerayan) ve solu temsil eden
reformcu gruplar var (Islahtalep) Faaliyet içinde olan parti benzeri oluşumlar,
baskı grupları mevcut.
Başbakanlık sistemi 1988 yılında kaldırılmış ve başkanlık sistemi getirilmiştir.
İran’da yasama gücü meclise aittir. Bakanlar ve cumhurbaşkanı meclise karşı
sorumludur. Meclisin 290 üyesi vardır.Bu nüfusa göre artabilir.Meclis üyeleri 4
yılda bir seçilir.
İran'da siyasi gruplar: (1999)
Militan Din Adamları Birliği (MDB)
Militan Din Adamı Topluluğu
Modern Sağ
İran İslam Devrimi’nin Mücahitleri
İran Özgürlük Hareketi
Anayasaya göre şu şartlarda parti kurulabilir:
1- Ülkenin bağımsızlığını zedelemeyecek,
2- Ülke menfaatlerine aykırı davranışlar yapmayacak ve yabancılarla,elçiliklerle
ilişkileri olmayacak
3- Yabancılardan maddi destek almayacak,
4- Diğerlerinin meşru özgürlüğünü engellemeyecek,
5- İslam ilkelerini ihlal etmeyecek,
6- Silah taşımayacak
Bütün oluşumlar İçişleri Bakanlığından onay almak zorundadır.Şubat 2000
itibariyle 112 parti vardır.En önemlileri:Mücadeleci Mollalar Topluluğu,Birleşik
İslami Topluluğu,İran İslami Katılım Cephesi,İslam Devrimi Mücahitleri Örgütü.
Reformcular ve muhafazakarlar arasında rejimin dini karakteri konusunda tam bir
mutabakat var. Reformcu ve muhafazakar siyasiler arasında çok sayıda din adamı
mevcut.
Siyasi gruplar arasında ki farklılık rejimin dinsel yapısıyla ilgili değil.
Ancak ekonomik ve yönetimsel anlamda farklılıklar var. İslam Cumhuriyet’ine
tepki duyan gruplarda var. Aşırı sağ ve sol uçlarda bu rejimin değişmesi
gerektiğini savunanlar var.
Günün gerçekleri ruhban sınıfını laik bir sisteme doğru zorluyor. Yabancı
sermaye yetersizliği, yeni teknoloji ihtiyacı, petrol gelirindeki düşüklük bazı
radikal gruplar dışındakileri liberal ekonomi politikalardan yana tavır almak
zorunda bırakıyor ve rejimin dini karakterinin tekrar yorumlanmasını istiyorlar